Economische betekenis van zout voor regio Twente, Nederland, Europa

80% van het Nederlandse zout voor consumptie komt uit Hengelo. AkzoNobel behoort tot de top 50 grootste werkgevers in Twente en staat in de top 3 als werkgever in categorie ‘industrie’. De directe werkgelegenheid fabriek Hengelo is bijna 400 medewerkers, maar indirect hebben in de regio zo’n 1500 mensen een baan dankzij de zoutfabriek in Hengelo.
Er is een intensieve relatie met Universiteit Twente en hbo-opleidingen, waar ieder jaar diverse stage- en afstudeerplaatsen uit voortkomen. Er zijn ook mogelijkheden voor start-ups en pilot plants op ons terrein.

Het Nederlandse zout van AkzoNobel uit Hengelo (en Delfzijl) is van onmisbaar belang voor de Nederlandse industrie de economie, omdat zout een basisgrondstof is voor een groot aantal activiteiten. Tot de grootste klanten van de AkzoNobel vestiging in Hengelo behoren ook afnemers in het Duitse Ruhrgebied. Een uitgebreid overzicht vindt u in deze infographic.

De producten van Salt Specialties worden per schip, trein en auto vervoerd en op de markt gezet in ruim tachtig landen in de hele wereld. Hierbij gaat het om hoogwaardige producten, zoals likstenen en consumentenzout. Op deze manier en door voorlichting aan lokale producenten, helpt AkzoNobel actief mee in het succesvolle Unicef programma om het jodiumtekort in de voeding wereldwijd terug te dringen. Jodium is noodzakelijk om Struma (“krop”) tegen te gaan, maar is ook een noodzakelijke component voor de ontwikkeling van intelligentie van kinderen.

Toepassingen zout

Zout is heel gewoon, op je eitje of op de weg. Minder bekend is dat zout de basis is van een enorm aantal moderne materialen. Door zout via elektrolyse te splitsen in chloor, loog en waterstof ontstaat een bijna oneindige hoeveelheid toepassingen. PVC is een hoogwaardige kunststof die je tegenwoordig met prachtige patronen als vloerbedekking in huizen terug kunt vinden. Met zout wordt in een zwembad chloor gemaakt dat het water veilig schoon houdt. Lichte kunststoffen voor moderne auto’s worden gemaakt met zout als belangrijkste grondstof. En er zijn maar weinig medicijnen die zonder gebruik van zout kunnen worden gemaakt.

Bekijk hieronder de animatiefilm over zout.

Screenshot Salt Campaign

Chemische industrie

Zo’n 80% van het zout dan we in Hengelo maken, gaat naar industriële klanten in Europa. Die maken er uiteenlopende halffabricaten en eindproducten van die onmisbaar zijn voor modern leven.

De zogenaamde chloorboom laat zien welke basisproducten via chloor allemaal uit zout voorkomen.
Chloorboom

Voeding en gezondheid

Je lichaam heeft zout nodig. Het is daarnaast een belangrijke smaakmaker en een goed conserveringsmiddel voor voedsel. Helaas gebruiken we bijna allemaal teveel zout dan goed voor ons is. Bewust zoutgebruik begint bij jezelf thuis. De voedingsindustrie werkt mee aan vermindering van zout in hun producten. Dan doen ze langzaam genoeg om iedereen er rustig aan te laten wennen. Met een speciaal product van AkzoNobel, Suprasel, heeft de voedingsindustrie ook de mogelijkheid om light versies van hun producten te maken met minder natrium.

De naam JOZO komt oorspronkelijk van JOdiumZOut. Jodium heb je nodig om struma (“krop”) tegen te gaan en is ook een noodzakelijke component voor de ontwikkeling van intelligentie van kinderen. Jodium zit bijvoorbeeld ook in bakkerszout dat voor brood wordt gebruikt. Tegenwoordig kun je zelf kiezen of je JOZO met of zonder jodium wilt gebruiken, in welke korrelgrootte en al dan niet in een light versie met minder natrium.

Likstenen, tabletten, brokken en brokjes

In de afdeling Librox wordt zout gecompacteerd: onder hoge druk in een vorm samengeperst. Op deze manier worden likstenen voor dieren geproduceerd op twee productielijnen. Likstenen variëren in grootte van 2 tot 25 kg. Likstenen bevatten behalve zout vaak ook andere voedingsstoffen voor dieren. Die hebben allemaal met hun eigen specifieke voedingsbehoefte. Er zijn daarom speciale likstenen voor paarden, schapen, jongvee, herten en natuurlijk koeien. Daarnaast zijn er likstenen met bijzondere toevoegingen om bijvoorbeeld de vruchtbaarheid van dieren te verbeteren of ziekten te helpen voorkomen.

Op andere speciale zoutpersen worden zouttabletten (Broxetten) gemaakt. Die worden gebruikt in industriële wateronthardingsinstallaties en geleverd in 25 kg zakken. Ook voor kleinschalige waterontharding worden zoutbrokken (Broxo) gemaakt, in brokjes van 10 tot 20 mm groot. Andere brokjes worden ingepakt voor gebruik in de vaatwasser, onder andere in Broxomatic.

Gezondheidszorg

Zout heb je nodig in je voeding, maar het wordt ook toegepast in de gezondheidszorg en bij de productie van medicijnen. Dat speciale pharmazout wordt gemaakt in het Deense Mariager. Pharmazout kennen we allemaal in de oplossing die we als neusspray gebruiken bij verkoudheid. Een veel voornamere taak heeft dit zout bij de nierdialyse. Daar zorgt het voor schoon bloed van vele tienduizenden patiënten over de hele wereld. Dat zout gaat rechtstreeks het menselijk lichaam in en moet daarom aan de zwaarste eisen voldoen.

Wegenzout

AkzoNobel heeft jarenlange ervaring in de productie en toepassing van wegenzout. Wegenzout van AkzoNobel onderscheidt zich op veel punten van andere strooizouten. Het zout van AkzoNobel is zeer zuiver en plakt uitstekend op het wegdek. Door de unieke korrelgrootte van het zout kan er optimaal gestrooid worden. De hoge zuiverheid maakt dat AkzoNobel Wegenzout ook uitermate geschikt is voor het aanmaken van pekel.

Onze pekel is een 22% NaCl oplossing in water. Vaak wordt pekel toegevoegd aan het strooizout. Dit gebeurt vooral bij preventief strooien. Pekel kan ook als 100% oplossing worden toegepast. Er treedt dan een directe dooiwerking op.
Wilt u meer weten over gladheidbestrijding of waarom zout nu eigenlijk zo goed werkt als dooimiddel? Download onze Visie op Gladheidbestrijding voor een korte en bondige uitleg over vele aspecten van gladheidbestrijding.

Bekijk de website over Wegenzout.

Tijdens transport en opslag kan zout gaan klonteren. Om dit te voorkomen, wordt aan zout een zogenoemd antiklontermiddel toegevoegd (ook wel antibakmiddel genoemd). Tot op de dag van vandaag wordt hiervoor ijzercyanide gebruikt. Dit heet ook wel natriumferrocyanide of Yellow Prussiate of Soda (YPS). Aan het gebruik van ijzercyanide kleven echter bezwaren, vanwege de aanwezigheid van cyanide. Na jarenlang onderzoek heeft AkzoNobel een alternatief antiklontermiddel ontwikkeld: Ecosel®BioCare. Dit is 100% biologisch afbreekbaar, van natuurlijke oorsprong en zonder de nadelen van ijzercyanide.

Hergebruik cavernes

Zoutcavernes zijn grote holtes, diep onder de grond, die voor verschillende doeleinden kunnen worden gebruikt. Je kunt er bijvoorbeeld vloeistoffen en gassen in opslaan. Bij AkzoNobel concentreren we ons op enkele opties die een bijdrage kunnen leveren aan de ene gietransitie.

Van olie en gas naar wind en zon

De energietransitie is de overgang van fossiel energie uit olie en gas naar duurzame energie van wind en zon. AkzoNobel begrijpt dat opslag van energie een belangrijk onderwerp is in de ontwikkeling van die energietransitie. Zoutcavernes kunnen een belangrijke rol spelen in de tijdelijke, grootschalige opslag van groene energie, bijvoorbeeld in de vorm van samengeperste lucht (CAES) of waterstofgas. Ook aardgas kun je er prima kwijt, als buffer voor de koude winterperiode. Op dit moment bestaan geen initiatieven en of plannen voor opslag van energie  of gas in Hengelo.

De Hengelose zoutcavernes zijn ook niet geschikt voor de opslag van samengeperste lucht of waterstof. Ze liggen voor deze toepassingen niet diep genoeg. In het Noorden beschikt AkzoNobel wel over geschikte cavernes, op grotere diepte en in een veel dikkere zoutlaag, dicht bij elektriciteits- en gasnetwerk. Ze zijn technisch geschikt voor de tijdelijke opslag van aardgas. Een consortium kijkt momenteel naar de mogelijkheden voor opslag van samengeperste lucht in cavernes bij Zuidwending. Bij elke keuze spelen milieu, veiligheid en maatschappelijk draagvlak een hoofdrol. AkzoNobel staat altijd open om met de overheid mee te denken over hoe bij te dragen aan de energietransitie.

Olieopslag

Opslag overzicht

Op verzoek van de Rijksoverheid zijn twee zoutcavernes in de regio Hengelo is gebruik voor de veilige opslag van dieselolie. Het gaat om opslag in het kader van de strategische voorraden voor Nederland door het Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) in opdracht van de minister van Economische Zaken. Die olie kan nodig zijn bij een energiecrisis of olieboycot.

Er is een vergunning voor vijf cavernes met een totale opslagcapaciteit van 750.000 m3. Momenteel zijn twee cavernes in gebruik met een totale capaciteit 300.000 m3. Er is 250.000 m3 olie in deze twee cavernes gepompt, het vulproces werd in mei 2016 afgerond. De olie zal in de caverne opgeslagen blijven totdat het Rijk beslist dat de strategische voorraad weer opgepompt moet worden.

Inbrengen en terugwinnen verloopt via een veilige installatie. Zowel de toevoer als het terugwinnen olie zijn uitgerust met automatische en handmatige afsluiters. Dubbelwandige buizen, strikte onderhoudsprocedures en gevoelige lekdetectie doen de rest.

Hoewel er geen milieu of technische problemen zijn, voelt AkzoNobel weinig voor uitbreiding van de huidige olieopslag. We richten ons liever op zoutwinning en hebben begrepen dat de regio niet erg enthousiast is over de olieopslag.